Ουκρανία: Η Ευρώπη μπαίνει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων – Οι ρωσικές απαιτήσεις και η Σύνοδος των Προθύμων στο Βερολίνο

Σε μια κρίσιμη καμπή για τη διπλωματική προσπάθεια τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία, η Ευρώπη επιχειρεί να αποκτήσει ενιαία και ισχυρή φωνή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Πέντε χώρες, η Γαλλία, η Γερμανία, η Βρετανία, η Ιταλία και η Πολωνία, θα συγκροτήσουν μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία, σε μια εξέλιξη που αποτυπώνει την πρόθεση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να έχουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας για την Ουκρανία.

Η σύνθεση της ομάδας, γνωστής ως σχήμα Ε5 συν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, εγκρίθηκε από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων των 27 κρατών-μελών, στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής στο Δουβλίνο. Η απόφαση ήρθε μετά την έκκληση της Μόσχας προς την Ευρώπη να ορίσει εκπρόσωπο για τις επόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαιρέτισε την εξέλιξη, υπογραμμίζοντας ότι η ευρωπαϊκή παρουσία είναι απαραίτητη για την προώθηση μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης. Όπως ανέφερε, η ευρωπαϊκή ομάδα θα υπερασπιστεί τόσο τα συμφέροντα της Ουκρανίας όσο και εκείνα της Ευρώπης.

Το Βερολίνο στο επίκεντρο της διπλωματικής κινητικότητας

Επόμενος σημαντικός σταθμός είναι το Βερολίνο, όπου την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου προγραμματίζεται η νέα σύνοδος της Συμμαχίας των Προθύμων για την Ουκρανία.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, από κοινού με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και τον Βρετανό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ, απευθύνει πρόσκληση στα μέλη του συνασπισμού, υπό το σύνθημα «Ενωμένοι για την Ειρήνη στην Ουκρανία και την Ευρωπαϊκή Ασφάλεια».

Στο επίκεντρο των συνομιλιών θα βρεθούν ο συντονισμός των διπλωματικών πρωτοβουλιών, οι εγγυήσεις ασφαλείας που θα μπορούσαν να δοθούν στην Ουκρανία μετά τον πόλεμο, καθώς και η συνέχιση της υποστήριξης προς το Κίεβο.

Η γερμανική καγκελαρία υπογραμμίζει ότι η έκβαση του πολέμου θα καθορίσει μακροπρόθεσμα την ασφάλεια της Ευρώπης, επισημαίνοντας ότι το Βερολίνο, ως ο μεγαλύτερος υποστηρικτής της Ουκρανίας, αναλαμβάνει τις ευθύνες που του αναλογούν.

Παράλληλα, η Γερμανία πιέζει για αύξηση της ευρωπαϊκής οικονομικής βοήθειας προς το Κίεβο, φτάνοντας στο σημείο να απειλεί με βέτο στον προϋπολογισμό της ΕΕ εάν δεν υπάρξουν οι απαραίτητες δεσμεύσεις.

Οι απαιτήσεις της Μόσχας ξεπερνούν τα σύνορα της Ουκρανίας

Την ίδια στιγμή, οι πληροφορίες για τις ρωσικές θέσεις στις άτυπες διαπραγματεύσεις προκαλούν νέα ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας Bild, το οποίο επικαλείται το πρακτορείο Anadolu, ένα άτυπο ρωσικό σχέδιο περιλαμβάνει απαιτήσεις που δεν αφορούν μόνο το εδαφικό μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και τη στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ σε ολόκληρη την ανατολική Ευρώπη.

Στο ουκρανικό μέτωπο, η Μόσχα φέρεται να ζητά τη διατήρηση όλων των εδαφών που έχει καταλάβει, αλλά και την παράδοση των υπόλοιπων περιοχών του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό τον έλεγχο του Κιέβου.

Παράλληλα, απαιτεί η Ουκρανία να παραμείνει μόνιμα εκτός ΝΑΤΟ, διατηρώντας ωστόσο τη δυνατότητα ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις προτάσεις περιλαμβάνεται ακόμη η αποστρατιωτικοποίηση των λιμανιών της Οδησσού και του Μικολάιφ στη Μαύρη Θάλασσα, με απαγόρευση της χρήσης τους ως ναυτικών βάσεων.

Οι αξιώσεις της Ρωσίας, ωστόσο, δεν σταματούν εκεί. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η Μόσχα επιδιώκει την απομάκρυνση των νατοϊκών στρατιωτικών βάσεων από την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία, επιχειρώντας ουσιαστικά να επηρεάσει τη στρατιωτική διάταξη της Συμμαχίας στη Βαλτική.

Αρχικές αναφορές έκαναν λόγο και για απαίτηση αποχώρησης της Φινλανδίας από το ΝΑΤΟ, πληροφορία που διέψευσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δηλώνοντας ότι ένα τέτοιο ζήτημα δεν τέθηκε στις συζητήσεις.

Στο στόχαστρο και η Μολδαβία – Τι προβλέπεται για τη Λευκορωσία

Το φερόμενο ρωσικό σχέδιο επεκτείνεται, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, και στη Μολδαβία. Η Μόσχα φέρεται να επιδιώκει τη μετατροπή της σε ομοσπονδιακή δημοκρατία, στην οποία θα συμμετέχουν η ίδια η χώρα, η αυτόνομη περιοχή της Γκαγκαουζίας και η αποσχισθείσα Υπερδνειστερία.

Μάλιστα, σύμφωνα με τη λευκορωσική εφημερίδα Nasha Niva, σε περίπτωση μελλοντικής ένταξης της Μολδαβίας στην ΕΕ, οι δύο περιοχές θα μπορούσαν να αποκτήσουν δικαίωμα διεξαγωγής δημοψηφισμάτων για την ανεξαρτησία τους.

Σε αντάλλαγμα, η Ρωσία φέρεται να προτείνει την απομάκρυνση των πυρηνικών όπλων της από τη Λευκορωσία, καθώς και την αποφυγή ανάπτυξης πυραυλικών συστημάτων μέσου βεληνεκούς, μεταξύ των οποίων τα Iskander και Oreshnik. Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνεται και η απόσυρση των ρωσικών στρατευμάτων από την Υπερδνειστερία.

Η Bild επισημαίνει, πάντως, ότι πρόκειται για ένα από τα σχέδια που κυκλοφορούν σε άτυπους διαπραγματευτικούς κύκλους και δεν είναι σαφές ποιες από τις προτάσεις αυτές υιοθετεί προσωπικά ο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Το μήνυμα Πούτιν και το αγκάθι των εγγυήσεων ασφαλείας

Η στάση του Ρώσου προέδρου απέναντι στο ενδεχόμενο μεταπολεμικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ουκρανία παραμένει αδιάλλακτη. Κατά την πρόσφατη συνάντησή του με τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ο Πούτιν απέρριψε την προοπτική ανάπτυξης ξένων στρατευμάτων στην ουκρανική επικράτεια μετά από μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία.

Μάλιστα, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε ευρωπαϊκή στρατιωτική δύναμη αναπτυχθεί στην Ουκρανία στο πλαίσιο εγγυήσεων ασφαλείας θα θεωρηθεί από τη Μόσχα νόμιμος στρατιωτικός στόχος, απειλώντας ουσιαστικά με επανέναρξη των εχθροπραξιών.

Παράλληλα, απέρριψε τις προτάσεις για τη δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένων ή ενδιάμεσων ζωνών, επιμένοντας ότι η οριοθέτηση πρέπει να βασίζεται στα κρατικά σύνορα.

Το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) εκτιμά ότι η συγκεκριμένη στάση επιβεβαιώνει την επιδίωξη του Κρεμλίνου να αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο των τεσσάρων ουκρανικών περιφερειών που έχει προσαρτήσει, δηλαδή του Ντονέτσκ, του Λουχάνσκ, της Χερσώνας και της Ζαπορίζια, συμπεριλαμβανομένων περιοχών που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό ουκρανικό έλεγχο.